Miesiąc: Marzec 2014

O powstaniu SCP

Sandomierskie Centrum Pamięci powstało dzięki inicjatywie grupy mieszkańców zainspirowanych odsłonięciem tablicy poświęconej ofiarom terroru niemieckiego w okresie okupacji 1939-1945. Tablica ta została odsłonięta 24 stycznia 2014 roku w Zespole Szkół Ekonomicznych w Sandomierzu przy ulicy Żeromskiego. Na tablicy tej umieszczono nazwiska i imiona 93 mężczyzn i młodych chłopców. Statystyka wieku byłych uczniów gimnazjum męskiego w Sandomierzu jest przerażająca. Jak okrutni byli niemcy, którzy wymordowali 14 chłopców w wieku od 17-20 lat, 23 chłopców w wieku 21-22 lata i 17 młodzieńców w wieku 23-25 lat. Jak zbrodnicza była ideologia niemców doby III Rzeszy, którzy wobec podbitych narodów stosowali tak straszliwy terror.

Chcemy aby społeczeństwo Sandomierza i Ziemi Sandomierskiej miało świadomość tego co się działo w okresie okupacji w naszym mieście. Z przykrością należy stwierdzić, że do tej pory nie ma opracowania naukowego, ani popularno-naukowego, które przedstawiałoby całokształt spraw związanych z martyrologią Sandomierzan. 

Chcemy działać w kierunku :

– Badań zbrodni na ludności Sandomierza i Ziemi Sandomierskiej ze szczególnym uwzględnieniem inteligencji

– Dokumentować i chronić miejsca pamięci w Sandomierzu i powiecie

– Ustanowić strażników pamięci narodowej

Pragniemy współpracować z innymi podmiotami zajmującymi się Pamięcią Narodową takimi jak : AK, Harcerstwo, Związek Strzelecki, Organizacjami Młodzieży Katolickiej, Towarzystwem Naukowym Sandomierskim towarzystwem historycznym i Instytutem Pamięci narodowej – Delegatura w Kielcach.

Zapraszamy wszystkich zainteresowanych powyższą problematyką o zgłaszanie akcesu do naszego stowarzyszenia – SCP.

SANDOMIERSKIE CENTRUM PAMIĘCI

ZAPRASZA NA
UROCZYSTĄ MSZĘ ŚWIĘTĄ
W INTENCJI OFIAR TERRORU NIEMIECKIEGO W LATACH OKUPACJI 1939-1945

KTÓRA ODPRAWIONA ZOSTANIE W NIEDZIELĘ

16 MARCA 2014 R
o godz. 10.30

W BAZYLICE KATEDRALNEJ W SANDOMIERZU

MSZĘ ODPRAWI I HOMILIĘ WYGŁOSI KS. DR WALDEMAR GAŁĄZKA.
PO MSZY UDAMY SIĘ POD POMNIK POMORDOWANYCH PRZEZ NIEMCÓW
W CZASIE II WOJNY ŚWIATOWEJ – SKWER OBOK ZAMKU .
16 MARCA 1942 ROKU NIEMCY DOKONALI ARESZTOWANIA OK. 200 OSÓB
PRZEDSTAWICIELI INTELIGENCJI SANDOMIERSKIEJ I PO TORTURACH WYWIEŹLI ICH
DO KL AUSCHWITZ, GDZIE ZOSTALI ZAMORDOWANI .

WIECZNA IM CZEŚĆ I CHWAŁA NA WIEKI!

Informacja o powołaniu Sandomierskiego Centrum Pamięci

POWOŁAJMY SANDOMIERSKIE CENTRUM PAMIĘCI

Zbrodnie niemieckie popełnione na ziemiach polskich w czasie II wojny światowej były konsekwencją zaplanowanego programu ludobójstwa dokonanego na narodzie polskim. Masowe morderstwa dokonywane były na jeńcach wojennych i ludności cywilnej już podczas napaści na Polskę we wrześniu i październiku 1939 roku ( Egzekucje w Bydgoszczy, Ciepielowie, Piaśnicy, Mniszku, Koninie, Lesznie, Kórniku, i wielu innych miejscowościach). Eksterminacja mieszkańców Polski przybierała różnorodne formy, takie jak: pokazowe egzekucje, łapanki uliczne, zsyłanie do więzień, obozów koncentracyjnych, pacyfikacje wsi, niewolnicze obozy pracy itp.

Po zakończeniu działań zbrojnych kampanii wrześniowej okupanci niemieccy od jesieni 1939 roku do 1943 roku przystąpili do realizacji tzw. „Akcji Inteligencja” (niem. Inteligenzaktion), która wymierzona byłą w polskie elity intelektualne.
Niemieccy nadludzie (übermenschen) Wypełniali wskazania swojego Fürhera Adolfa Hitlera, który głosił tezę: „Tylko naród, którego warstwy kierownicze zostaną zniszczone, da się zepchnąć do roli niewolników”.
W wyniku „Akcji Inteligencja” zginęło około 100 000. Polaków. Zbrodnie popełniane były we wszystkich regionach okupowanej Polski. Na Pomorzu było około 30 000. ofiar, w Wielkopolsce około 2 000 ofiar, na Mazowszu około 6 700 ofiar, na Śląsku około 2 000 ofiar, w Łodzi ok. 1 500 ofiar.
Akcje specjalne, z których największą była Akcja AB (około 3500 ofiar), skierowana była przeciw uczonym i pracownikom naukowym, wyższych uczelni. Najbardziej znanymi są Akcje AB w Krakowie: mord na uczonych z Uniwersytetu Jagiellońskiego (187 ofiar), we Lwowie i w Stanisławowie, gdzie w egzekucji w 1941 roku zamordowano około 250 przedstawicieli inteligencji.

Niemcy nie oszczędzili również inteligencji sandomierskiej:
16 marca 1942 roku gestapo przy pomocy żołnierzy SS i Wehrmachtu, w nocy i o świcie wdzierali się do domów mieszkańców Sandomierza i wyciągali wyselekcjonowanych przedstawicieli miejscowej inteligencji. Wśród aresztowanych byli księża, nauczyciele, urzędnicy magistratu, sędziowie, studenci i młodociani uczniowie, inżynierowie, lekarze i farmaceuci, literaci, handlowcy, pocztowcy, wojskowi i policjanci itd.
Według nieoficjalnych danych w dniu tym aresztowano około 200 mieszkańców miasta z których większość trafiła do KL Auschwitz i została zamordowana.
Aresztowania Sandomierzan odbywały się już wcześniej, a mianowicie po wkroczeniu Niemców do Sandomierza czyli po 8 września 1939 roku, a następnie w połowie 1940 roku.
Długoletnia nauczycielka sandomierska pani Wanda Pawlakowa-Plewińska zebrała kilkadziesiąt życiorysów osób, które zginęły w czasie okupacji z rąk niemieckich zbrodniarzy i ich pomocników, w swoim opracowaniu pt. „Martyrologia Sandomierzan 1939-1956”. 

Po wojnie (w 1946 r?) rodziny Profesorów i Uczniów byłego Gimnazjum Męskiego im. Józefa Piłsudskiego w Sandomierzu ufundowały i umieściły w holu szkoły przy ulicy Żeromskiego Tablicę Pamięci Ofiar. Na tablicy umieszczono 93 nazwiska ofiar hitlerowskiego terroru w latach 1939-1945. Władze komunistycznej Polski wkrótce nakazały usuniecie tablicy, która wylądowała … na śmietniku. Uratowaną od zniszczenia tablicę umieszczono w przedsionku kościoła pw. Św. Józefa w Sandomierzu. Znajduje się ona tam do tej pory.
Z inicjatywy 90- letniej weteranki AK Marii Rudzińskiej Rada Powiatu Sandomierskiego wykonała kopię w/w tablicy. W czasie uroczystości szkoły czyli tzw. ”Ekonomika”, w dniu 24 stycznia 2014 r. dokonano uroczystego odsłonięcia wiernej kopii tablicy w holu starego budynku szkoły. Podczas uroczystości zabrakło informacji o losach ofiar i tablicy memorialnej.
Pomimo upływu 69 lat od zakończenia II Wojny Światowej sprawy zbrodni  niemieckich w Sandomierzu nie doczekaliśmy się pełnego opracowania historycznego tego tragicznego okresu w dziejach miasta. Sandomierz miasto o tysiącletniej historii, posiadające liczne instytucje historii, nauki, oświaty i kultury, nie zdobyło się na żadne poważne i godne opracowanie dziejów miasta i losów wielu jego mieszkańców, którzy stali się ofiarami niemieckich oprawców.
Najwyższa pora naprawić to zaniedbanie. Ze smutkiem stwierdzamy, że delegatura IPN w Kielcach nie wykazała należytej aktywności w badaniu zbrodni niemieckich i komunistycznych na ludności Sandomierza i powiatu sandomierskiego w latach 1939 -1956.

Liczymy na to, że władze samorządowe, instytucje społeczne i organizacje obywatelskie zechcą współdziałać w przywróceniu pełnej Pamięci o Męczennikach i Bohaterach Ziemi Sandomierskiej, którzy oddali swoje życie, niejednokrotnie jakże młode za Wolną i Niepodległą Polskę.
Pragniemy aby dzień 16 marca, każdego roku był Sandomierskim Dniem Pamięci, dniem godnego uczczenia Ofiar Niemieckiego Barbarzyństwa w II wojnie światowej.

Wieczna Chwała i Pamięć Naszym Bohaterom!

Zbigniew Puławski – Forum Mieszkańców Sandomierza Sandomierskie Centrum Pamięci
Kontakt: zbyszekp6@o2.pl
Tel: 723 404 396
ul. Sokolnickiego 12
Sandomierz 3 lutego 2014 r.

PS Zebranie założycielskie Sandomierskiego Centrum Pamięci odbyło się 27 lutego 2014 r
Członkowie założyciele :Andrzej Karwat , Zbigniew Puławski i Joanna Szymańska zostali upoważnieni  przez Zebranie do dokonania czynności rejestracyjnych Stowarzyszenia ( zwykłe) w Starostwie Powiatowym w Sandomierzu .Dokumenty Stowarzyszenia zostały złożone w Starostwie 5 marca 2014 r. Zbigniew Puławski został wybrany jako reprezentant Stowarzyszenia na zewnątrz.

Info – Z. Puławski
Sandomierz 9 marca 2014 r